Co nowego w opakowaniach? Definicje i terminy

Chociaż obecnie najważniejszą datą jest 12 sierpnia 2026 r., tak przewidziano szereg innych terminów, których nadejście oznaczać będzie wejście w życie kolejnych przepisów - istotnych z punktu widzenia różnych branż. Ponadto, unijny prawodawca wprowadził nowe definicje, których poprawna interpretacja jest kluczem do prawidłowego stosowania przepisów.

Zapraszamy do lektury kolejnego artykułu z serii "Co nowego w opakowaniach? Rozporządzenie 2025/40 w pigułce", w którym poruszamy aspekt najważniejszych definicji oraz dat mających znaczenie dla producentów żywności oraz branży HoReCa.

Źródło: praca własna.

Czym jest opakowanie?

Na gruncie Rozporządzenia 2025/40 (PPWR) przyjęto nową definicję opakowania. Aby dokładnie zauważyć zmianę, w pierwszej kolejności należy przypomnieć jeszcze aktualne (do dnia 12 sierpnia 2026 r.) wyjaśnienie pojęcia opakowania:

opakowanie: wszystkie wyroby wykonane z jakichkolwiek materiałów, przeznaczone do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania i prezentacji wszelkich towarów, od surowców do produktów przetworzonych, od producenta do użytkownika lub konsumenta. Wyroby „niezwrotne” przeznaczone do tych samych celów uważa się również za opakowania.

W dalszej części przepisu wyróżniono opakowania handlowe (opakowania podstawowe), opakowania zbiorcze (opakowania drugorzędne) oraz opakowania transportowe (opakowania trzeciorzędne) - art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. a - c wspomnianej dyrektywy.

Przyjęte w rozporządzeniu rozumienie terminu "opakowanie" zostało dość istotnie zmienione:

opakowanie: wyrób – bez względu na materiały, z jakich jest wykonany – który jest przeznaczony do wykorzystania przez podmiot gospodarczy do celów przechowywania, ochrony, obsługi, dostarczania lub prezentacji produktów innemu podmiotowi gospodarczemu lub użytkownikowi końcowemu i który można przyporządkować do jednego z formatów opakowań, w zależności od jego funkcji, materiału i projektu

O tym, do jakich formatów opakowań można zakwalifikować dany wyrób przejdziemy za chwilę. Na początku należy zauważyć, że nadal przedmiot zostanie uznany za opakowanie niezależnie od tego z jakiego materiału jest wykonany. Jest to powtórzenie z wcześniejszej regulacji.

Pierwsza widoczna zmiana jest w podmiocie wykorzystującym opakowanie. O ile dyrektywa poniekąd milczała na ten temat, tak na gruncie rozporządzenia nie powinno być większych wątpliwości - jest to podmiot gospodarczy, przez co należy rozumieć wytwórcę, dostawcę, importera, dystrybutora, upoważnionego przedstawiciela, dystrybutora końcowego i dostawcę usług realizacji zamówień (art. 3 ust. 1 pkt 12 Rozporządzenia 2025/40). Oznacza to, że podmiotem gospodarczym - czyli podmiotem wykorzystującym opakowanie - może być zarówno osoba fizyczna jak i osoba prawna (co zresztą potwierdzają definicje wytwórcy (pkt 13), dostawcy (pkt 16), importera (pkt 17), dystrybutora (pkt 18) i inne, które zostaną wyjaśnione w dalszej części artykułu).

Jak wskazano w motywach (nr 12), skonstruowanie w ten sposób definicji opakowania powinno zapewnić, aby za producenta w ramach niniejszego rozporządzenia uznawane były osoba fizyczna lub osoba prawna udostępniające ten rodzaj opakowań po raz pierwszy, a nie przedsiębiorstwa sektora pierwotnego, na przykład rolnicy, stosujące tego rodzaju opakowania.

Unijny prawodawca wyróżnia szereg formatów opakowań:

- klasyczne opakowanie, czyli wyrób, który jest niezbędny do przechowywania, ochrony lub konserwacji produktu przez cały jego cykl żywotności, nie będąc integralną częścią produktu, i który jest przeznaczony do wykorzystania, użycia lub usunięcia wraz z produktem (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. a PPWR);

- element opakowania, czyli część składowa [ww.] wyrobu, [...] złączona z nim, lub zintegrowany z tym wyrobem element pomocniczy (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. b PPWR);

- element pomocniczy opakowania, czyli element pomocniczy wyrobu, o którym mowa w lit. a), zawieszony bezpośrednio lub umieszczony na produkcie i który spełnia funkcję opakowania, nie będąc integralną częścią produktu, i który jest przeznaczony do wykorzystania, użycia lub usunięcia wraz z produktem (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. c PPWR) - warto przy tym formacie szczególnie zwrócić uwagę na kwestie integralności elementu z produktem;

- opakowanie usługowe (pojęcie legalne), czyli wyrób, który jest zaprojektowany i przeznaczony do napełnienia w punkcie sprzedaży w celu wydania produktu (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. d PPWR);

Warto rozróżnić przedmioty (jak kubki czy pojemniki na kanapki), które będą sprzedawane jako takie od tych, które będą napełniane w punkcie sprzedaży - te drugie zostaną uznane za opakowanie usługowe (zob. motyw nr 11).

- opakowanie jednorazowe, czyli wyrób jednorazowego użytku, który jest sprzedawany i napełniany lub zaprojektowany i przeznaczony do napełnienia w punkcie sprzedaży, spełniający funkcję opakowania (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. e PPWR);

- opakowania do zalewania, czyli przepuszczalne torebki z herbatą, kawą lub innym napojem, lub miękkie po użyciu pojedyncze porcje używane w systemach do przygotowywania herbaty, kawy lub innych napojów, przeznaczone do użycia i usunięcia wraz z produktem (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. f PPWR);

- opakowania typu kapsułki, czyli nieprzepuszczalna pojedyncza porcja używana w systemach do przygotowywania herbaty, kawy lub innego napoju przeznaczona do użycia w maszynie, używana i usuwana wraz z produktem (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. g PPWR) - tytułem przykładu będą to tzw. kapsułki z kawą do ekspresu.

Powyżej opisane zostały różne formaty opakowań. W dalszej kolejności wyjaśnimy różne rodzaje opakowań:

- opakowanie na wynos - opakowanie usługowe [to pojęcie zostało wyjaśnione powyżej] napełniane w obsługiwanych punktach sprzedaży [np. w restauracji] napojami lub żywnością gotową do spożycia, które są zapakowane do transportu i natychmiastowego spożycia w innym miejscu bez konieczności dalszego przygotowywania i które są zwykle spożywane z opakowania (art. 3 ust. 1 pkt 3 PPWR) - co ciekawe, wydaje się (choć nie bez wątpliwości), że w przypadku opakowań przeznaczonych do produktów skonstruowanych w ten sposób, że muszą być one, choćby w niewielkim stopniu, przygotowane w domu (np. dania na wynos w formie DIY) nie należy ich uznawać za opakowania na wynos.

- opakowanie dla produkcji podstawowej - wyroby zaprojektowane i przeznaczone do wykorzystania jako opakowania nieprzetworzonych produktów z produkcji podstawowej (art. 3 ust. 1 pkt 4 PPWR). Pojęcie produkcji podstawowej zostało wyjaśnione w Rozporządzeniu 178/2002 i oznacza ono produkcję, uprawę lub hodowlę produktów podstawowych, w tym zbiory, dojenie i hodowlę zwierząt gospodarskich przed ubojem. Oznacza także łowiectwo i rybołówstwo oraz zbieranie runa leśnego (art. 3 ust. 17 Rozporządzenia 178/2002).

- opakowanie handlowe - opakowanie mające stanowić jednostkę sprzedaży, składającą się z produktów i opakowania, sprzedawaną użytkownikowi końcowemu w punkcie sprzedaży (art. 3 ust. 5 PPWR) - jest to opakowanie, które nabywca kupuje razem z produktem (np. żywnością). Co istotne, mowa tu o użytkowniku końcowym, przez co należy rozumieć każdą osobę fizyczną lub prawną mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii, której udostępniono produkt jako konsumentowi albo jako profesjonalnemu użytkownikowi końcowemu w ramach prowadzonej przez nią działalności przemysłowej lub zawodowej i która nie udostępnia dalej tego produktu na rynku w postaci jej dostarczonej (art. 3 ust. 1 pkt 23 PPWR).

- opakowanie zbiorcze - opakowanie mające stanowić w punkcie sprzedaży zestaw określonej liczby jednostek sprzedaży, niezależnie od tego, czy dany zestaw jednostek sprzedaży jest sprzedawany w takiej postaci użytkownikowi końcowemu, czy też służy ułatwieniu ponownego zaopatrywania punktów sprzedaży lub utworzeniu jednostek magazynowych lub dystrybucyjnych, przy czym opakowanie to można zdjąć z produktu bez naruszania jego cech (art. 3 ust. 6 PPWR);

- opakowanie transportowe - opakowanie mające ułatwić obsługę i transport jednej jednostki sprzedaży lub większej ich liczby lub zestawu jednostek sprzedaży w celu zapobiegania uszkodzeniu produktu przy obsłudze i transporcie, ale z wyłączeniem kontenerów do transportu drogowego, kolejowego, wodnego i lotniczego (art. 3 ust. 7 PPWR);

- opakowanie dla handlu elektronicznego - opakowanie transportowe wykorzystywane do dostarczania produktów użytkownikowi końcowemu w kontekście sprzedaży przez internet lub za pośrednictwem innych środków sprzedaży na odległość (art. 3 ust. 8 PPWR) - na przykład karton.

Różnica między opakowaniem dla handlu elektronicznego a opakowaniem transportowym sprowadza się do tego, czy dany produkt został zamówiony (pierwszy punkt) i w jakiej formie (drugi punkt). Opakowanie transportowe może służyć zarówno przewiezieniu produktu zarówno na wewnętrzne potrzeby firmy jak i do klienta. W tym drugim przypadku, jeżeli produkt został zamówiony przez internet ("w kontekście sprzedaży przez internet" - niestety nie wyjaśniono ani w motywach ani w wytycznych Komisji o co konkretnie chodzi) to przeznaczone dla niego opakowanie będzie opakowaniem dla handlu elektronicznego;

- opakowanie wielomateriałowe - oznacza jednostkę opakowania składającą się z co najmniej dwóch różnych materiałów, które są częścią masy głównego materiału opakowaniowego i nie mogą być ręcznie oddzielone, a zatem tworzą jedną integralną całość, chyba że jeden z materiałów stanowi niewielką część jednostki opakowania i w każdym razie nie więcej niż 5 % masy całkowitej jednostki opakowania, z wyłączeniem etykiet, werniksów, farb, farb drukarskich, spoiw i lakierów; pozostaje to bez uszczerbku dla dyrektywy (UE) 2019/904 (art. 3 ust. 1 pkt 24 PPWR). Jest to obfita w konkretne informacje definicja. Już na pierwszy rzut oka widać wprost wskazane warunki dla uznania danego opakowania za wielomateriałowe. Słusznie zaznaczono, że nie brane są pod uwagę elementy dodatkowe opakowania, takie jak etykiety, farby etc.

- opakowanie jednorazowego użytku - opakowanie, które nie jest opakowaniem wielokrotnego użytku (art. 3 ust. 1 pkt 28 PPWR);

Źródło: praca własna.

Czym są odpady?

Pojęcie odpadów jest kluczowe. Na gruncie PPWR unijny prawodawca odsyła do Dyrektywy 2008/98/WE, gdzie odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia został zobowiązany (art. 3 ust. 1 Dyrektywy 2008/98/WE). Jest to dość szeroka definicja.

Zaznaczono, że opakowanie wielokrotnego użytku przekazane do odnowienia nie jest uznawane za odpad (art. 3 ust. 1 pkt 2 PPWR).

W omawianym rozporządzeniu wprowadzono pojęcie tzw. odpadów opakowaniowych, przez które należy rozumieć wszelkie opakowania lub materiały opakowaniowe, które są odpadami, z wyjątkiem pozostałości poprodukcyjnych (art. 3 ust. 1 pkt 25 PPWR).

Szerzej o odpadach w dalszych artykułach.

Źródło: praca własna.

Kim jest producent? Pojęcie wytwórcy, importera, dystrybutora.

Producentem będzie podmiot należący do jednej z trzech grup: wytwórców, importerów oraz dystrybutorów.

Poza tym musi on spełniać jeden z następujących warunków:

- ma siedzibę w państwie członkowskim i udostępnia po raz pierwszy z terytorium tego państwa członkowskiego oraz na tym samym terytorium opakowanie transportowe, opakowanie usługowe lub opakowanie dla produkcji podstawowej, jako opakowanie jednorazowego użytku lub jako opakowanie wielokrotnego użytku [art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. a PPWR]; lub

- ma siedzibę w państwie członkowskim i udostępnia po raz pierwszy z terytorium tego państwa członkowskiego oraz na tym samym terytorium produkty zapakowane w opakowania inne niż opakowania, o których mowa w lit. a) [art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. b PPWR]; lub

- ma siedzibę w państwie członkowskim lub w państwie trzecim i udostępnia po raz pierwszy na terytorium innego państwa członkowskiego, bezpośrednio użytkownikom końcowym, opakowanie transportowe, opakowanie usługowe lub opakowanie dla produkcji podstawowej, jako opakowanie jednorazowego użytku lub jako opakowanie wielokrotnego użytku [art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. c PPWR]; lub

- ma siedzibę w państwie członkowskim lub w państwie trzecim i udostępnia po raz pierwszy na terytorium innego państwa członkowskiego, bezpośrednio użytkownikom końcowym, produkty zapakowane w opakowania inne niż opakowania, o których mowa w lit. c) [art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. d PPWR]; lub

- ma siedzibę w państwie członkowskim i rozpakowuje produkty w opakowaniu, nie będąc użytkownikiem końcowym, chyba że producentem jest inna osoba zgodnie z definicją w lit. a), b), c) lub d) [art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. e PPWR];

Szerzej o tym zagadnieniu będzie przy omawianiu obowiązków producentów.

Warto jeszcze przytoczyć pojęcia wytwórców, importerów oraz dystrybutorów.

wytwórca - oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która wytwarza opakowanie lub produkt w opakowaniu (art. 3 ust. 1 pkt 13 PPWR).

Przewidziano jednak kilka wyjątków, otóż:

- w sytuacji gdy: dana osoba fizyczna lub prawna zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod swoją własną nazwą lub swoim własnym znakiem towarowym, niezależnie od tego, czy na opakowaniu lub na produkcie w opakowaniu widoczny jest jakikolwiek inny znak towarowy, „wytwórca” oznacza tę osobę fizyczną lub prawną (art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. a PPWR);

PODMIOT ZLECAJĄCY + POD SWOJĄ NAZWĄ/ZNAKIEM TOWAROWYM -> WYTWÓRCA (niezależnie od innych znaków towarowych znajdujących się na opakowaniu/produkcie w opakowaniu)

Co ciekawe, przemilczano kwestie obecności nazwy innego podmiotu na opakowaniu lub produkcie w opakowaniu.

- w sytuacji gdy: osoba fizyczna lub prawna, która zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod swoją własną nazwą lub swoim własnym znakiem towarowym jest objęta definicją mikroprzedsiębiorstwa określoną w zaleceniu Komisji 2003/361/WE mającym zastosowanie w dniu 11 lutego 2025 r., a osoba fizyczna lub prawna, która dostarcza opakowanie osobie fizycznej lub prawnej, która zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania pod swoją własną nazwą lub swoim własnym znakiem towarowym, znajduje się w tym samym państwie członkowskim, „wytwórca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która dostarcza opakowanie (art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR);

PODMIOT ZLECAJĄCY + MIKROPRZEDSIĘBIORCA -> WYTWÓRCĄ JEST PODMIOT DOSTARCZAJĄCY OPAKOWANIE

importer - oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii i wprowadza do obrotu [czyli robi to po raz pierwszy] opakowanie z państwa trzeciego (art. 3 ust. 1 pkt 17 PPWR);

dystrybutor - oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną w łańcuchu dostaw, inną niż wytwórca lub importer, która udostępnia opakowanie na rynku (art. 3 ust. 1 pkt 18 PPWR);

W dalszych artykułach będą bardziej praktycznie przybliżone omówione powyżej pojęcia.

Źródło: praca własna.

Daty wejścia w życie regulacji PPWR.

Choć samo Rozporządzenie 2025/40 (PPWR) już weszło w życie, tak dla szeregu regulacji wyznaczono okresy przejściowe.

Poniżej chronologicznie zostaną zwięźle przedstawione najważniejsze terminy:

- 12 sierpnia 2026 r. - wchodzi w życie zakaz wprowadzania opakowań do kontaktu z żywnością zawierających PFAS powyżej progów oraz niemal całkowite uchylenie dotychczasowej Dyrektywy 94/62/WE; to oznacza, że od tej daty wchodzą w życie nowe przepisy dot. opakowań i odpadów opakowaniowych;
- 31 grudnia 2026 r. - do tego dnia Komisja powinna przyjąć akty wykonawcze ustanawiające metodykę obliczania i weryfikacji zawartości procentowej materiału pochodzącego z recyklingu odzyskanych z odpadów pokonsumenckich z tworzyw sztucznych, poddanych recyklingowi i zebranych w Unii (art. 7 ust. 8 PPWR);

- 12 lutego 2027 r. - najciekawszą zmianą jest nałożenie na podmioty z branży HoReCa obowiązku umożliwienia klientom nakładania żywności gotowej do spożycia i napoi na wynos do ich własnych pojemników;

- 12 lutego 2028 r. - podmioty z branży HoReCa będą dawać konsumentom możliwość otrzymania żywności gotowej do spożycia lub napoi na wynos w opakowaniach wielokrotnego użytku w systemie ponownego użycia;

- 12 sierpnia 2028 r. (chyba, że stosowny akt wykonawczy Komisji przesunie ten termin) - zostanie nałożony obowiązek wskazywania na etykiecie informacji o składzie materiałowym opakowania, a także wejdą w życie inne wymogi dotyczące znakowania (w tym aspekt stosowania kodów QR);

- 1 stycznia 2029 r. - wejdą w życie przepisy dot. systemów kaucyjnych;

- 12 lutego 2029 r. (chyba, że stosowny akt wykonawczy Komisji przesunie ten termin) - ww. obowiązkiem objęte zostaną opakowania wielokrotnego użytku wprowadzane do obrotu od tego dnia;

- 1 stycznia 2030 r. (chyba, że stosowny akt wykonawczy Komisji przesunie ten termin) - istotna zmiana dla przedsiębiorców; do obrotu zasadniczo będą mogły trafiać jedynie opakowania zdatne do recyklingu w klasach A, B albo C, wprowadzone zostaną minimalne wartości udziału recyklatu dla części opakowań z tworzyw sztucznych, dystrybutorzy końcowi z powierzchnią sprzedaży powyżej 400 m² będą musieli dążyć do przeznaczenia 10% powierzchni na punkty ponownego napełniania, państwa członkowskie będą musieli ograniczyć ilość odpadów opakowaniowych na mieszkańca o co najmniej 5% względem 2018 r., 40% wskazanych opakowań transportowych lub handlowych ma być przeznaczona do wielokrotnego użytku, a ponadto 10% opakowań zbiorczych oraz napojów w opakowaniach wielokrotnego użytku;

- 1 stycznia 2035 r. - redukcja ilości odpadów opakowaniowych na mieszkańca o co najmniej 10% w porównaniu do 2018 r.;

- 1 stycznia 2038 r. - wprowadzone do obrotu będą mogły być opakowania zdatne do recyklingu w klasach A i B;

- 1 stycznia 2040 r. - redukcja ilości odpadów opakowaniowych na mieszkańca o co najmniej 15% w porównaniu do 2018 r., wyższe progi zawartości recyklatu;

W dalszych artykułach zostaną przybliżone konkretne regulacje dotyczące opakowań oraz odpadów opakowaniowych - te które wejdą w życie 12 sierpnia 2026 r.

ARTYKUŁ Z SERII: Co nowego w opakowaniach? Rozporządzenie 2025/40 w pigułce.

Pozostałe artykuły z tej serii:

- Co nowego w opakowaniach? Motywy zmian oraz zakres regulacji.

Artykuł nie odpowiada na Twoje pytanie?

Stan prawny aktualny na dzień: 26 czerwca 2026 r.

Pamiętaj! Artykuł nie wyczerpuje w całości zagadnienia i może się okazać, że pominięte kwestie okażą się kluczowe. W razie jakichkolwiek wątpliwości zachęcamy do skorzystania z pierwszej bezpłatnej konsultacji z adwokatem.

O autorze.

Źródło zdjęć: Irma Sjachlan (Pexels), praca własna.